معاینه‌ی توشه‌ی رکتال (DRE)

اندیکاسیون‌ها و موارد احتیاط

۱اندیکاسیون‌ها: خونریزی گوارشی تحتانی یا ملنا، تغییر اجابت مزاج، درد مقعد، علائم ادراری تحتانی مردان (LUTS)، بررسی تون اسفنکتر (مثلاً در شک به آسیب نخاعی یا سندرم دم اسب)، ارزیابی پروستات، یبوست و فکالوما.۲احتیاط یا عدم انجام: امتناع بیمار، نوتروپنی شدید، جراحی اخیر رکتوم یا مقعد، فیشر حاد بسیار دردناک (ممکن است بی‌حسی یا معاینه تحت بیهوشی لازم شود).

آماده‌سازی

۱خود را معرفی کنید و هویت بیمار را تأیید کنید.۲هدف و مراحل معاینه را به زبان ساده توضیح دهید و رضایت آگاهانه بگیرید؛ بگویید هر زمان خواست می‌توانید متوقف شوید.۳یک همراه از کادر درمان (Chaperone) حضور داشته باشد و نامش را ثبت کنید.۴پرده را بکشید و حریم بیمار را حفظ کنید؛ فقط ناحیه‌ی لازم برهنه شود.۵وسایل: دستکش، ژل لوبریکانت، دستمال، پد زیرانداز، کارت آزمایش خون مخفی (در صورت نیاز).

وضعیت بیمار

۱وضعیت استاندارد: خوابیده به پهلوی چپ (Sims)، ران‌ها و زانوها خم به سمت سینه، باسن نزدیک لبه‌ی تخت.۲جایگزین‌ها: ایستاده با خم شدن روی تخت (مردان)، لیتوتومی (خانم‌ها، همراه معاینه‌ی لگن)، زانو-سینه.۳معاینه‌کننده پشت بیمار می‌ایستد؛ نور کافی لازم است.

مشاهده

با دست غیرغالبِ دستکش‌دار باسن‌ها را از هم باز کنید و ناحیه‌ی پری‌آنال و ساکروکوکسیژیال را ببینید:۱هموروئید خارجی، اسکین‌تگ، فیشر (معمولاً در خط وسط خلفی)، دهانه‌ی فیستول، آبسه، زخم، زگیل (کندیلوما)، ضایعات پوستی، خراشیدگی، سینوس پیلونیدال.۲از بیمار بخواهید زور بزند (مانور والسالوا) تا پرولاپس رکتوم یا هموروئید داخلی دیده شود.

لمس

۱به بیمار بگویید در حال شروع هستید. انگشت اشاره‌ی دستکش‌دار را کاملاً لوبریکه کنید.۲نوک انگشت را روی مقعد بگذارید و از بیمار بخواهید زور بزند تا اسفنکتر شل شود؛ سپس انگشت را به‌آرامی وارد کنید، رو به ناف.۳تون اسفنکتر در حالت استراحت را حس کنید و از بیمار بخواهید دور انگشت شما را فشار دهد.۴انگشت را تا حد امکان وارد کنید و با چرخاندن، دیواره‌های طرفی، خلفی و قدامی رکتوم را لمس کنید: توده، ندول، سفتی، نامنظمی، تندرنس.۵در انتها دوباره از بیمار بخواهید زور بزند تا ضایعات بالاتر پایین بیایند.

پروستات (مردان)

روی دیواره‌ی قدامی رکتوم لمس می‌شود. بررسی کنید:۱اندازه: حدود ۲٫۵ سانتی‌متر طول و ۴ سانتی‌متر عرض؛ کمتر از ۱ سانتی‌متر به داخل لومن برجسته است.۲قوام: طبیعی لاستیکی و سفت، صاف.۳شیار میانی (Median sulcus) قابل لمس است یا خیر.۴وجود ندول یا تندرنس.

در شک به پروستاتیت حاد باکتریال ماساژ پروستات یا فشار زیاد روی آن ممنوع است (خطر باکتریمی).

خانم‌ها

سرویکس و گاه رحمِ رتروورت از طریق دیواره‌ی قدامی رکتوم لمس می‌شود و نباید با توده اشتباه شود.

پایان معاینه

۱انگشت را به‌آرامی خارج کنید.۲دستکش را از نظر رنگ مدفوع، خون روشن یا ملنا و موکوس بررسی کنید؛ در صورت اندیکاسیون آزمایش خون مخفی بگیرید.۳ناحیه را تمیز کنید یا دستمال بدهید، به بیمار کمک کنید لباس بپوشد و تشکر کنید.۴دستکش را دور بیندازید، دست‌ها را بشویید و یافته‌ها را توضیح دهید.

نمونه‌ی گزارش: «ناحیه‌ی پری‌آنال سالم، تون اسفنکتر طبیعی، دیواره‌های رکتوم بدون توده، پروستات با اندازه‌ی طبیعی، صاف، لاستیکی، بدون ندول و تندرنس، شیار میانی قابل لمس؛ مدفوع قهوه‌ای بدون خون روی دستکش.»