بازگشت به کتاب

فیزیولوژی فیبرهای عضلانی سریع و کند

فیبرهای عضلانی کند (فیبرهای قرمز یا نوع I)

فیبرهای عضلانی کند یا اکسیداتیو، برای فعالیت‌های انقباضی طولانی‌مدت و مداوم طراحی شده‌اند و مقاومت فوق‌العاده‌ای در برابر خستگی دارند. عضلاتی که وظیفه حفظ استقرار و قامت بدن را بر عهده دارند (مانند عضله نعلی یا سولئوس در ساق پا)، به طور عمده از این نوع تارها تشکیل شده‌اند. از نظر ویژگی‌های ساختاری و بیوشیمیایی، این فیبرها کوچک‌تر از تارهای سریع هستند و توسط فیبرهای عصبی کوچک‌تری نیز عصب‌دهی می‌شوند.بارزترین ویژگی فیبرهای کند، سیستم خون‌رسانی و عروقی بسیار گسترده آن‌ها است که مقادیر فراوانی از اکسیژن را در اختیار سلول قرار می‌دهد. علاوه بر این، تعداد میتوکندری‌ها در این فیبرها بسیار بالا است تا بتوانند سطح بالایی از متابولیسم اکسیداتیو را پشتیبانی کنند. علت نام‌گذاری این تارها به عنوان عضلات قرمز، وجود مقادیر بسیار زیاد پروتئین میوگلوبین است. میوگلوبین که یک پروتئین حاوی آهن و شبیه به هموگلوبین است، با اکسیژن ترکیب شده و آن را تا زمان نیاز در سلول ذخیره می‌کند و ظاهری متمایز و سرخ‌رنگ به این بافت می‌بخشد.

فیبرهای عضلانی سریع (فیبرهای سفید یا نوع II)

فیبرهای عضلانی سریع یا گلیکولیتیک برای انقباضات فوق‌العاده سریع و قدرتمند، اما کوتاه‌مدت تکامل یافته‌اند. عضلاتی مانند عضله دوقلوی ساق پا (گاستروکنمیوس) که در دویدن‌های سرعتی و جهش‌ها نقش دارند، سرشار از این نوع تارها هستند. این فیبرها از نظر ابعاد بسیار بزرگ‌تر هستند تا بتوانند نیروی انقباضی شدیدی ایجاد کنند. همچنین، شبکه سارکوپلاسمی در تارهای سریع بسیار گسترده و توسعه‌یافته است که این امر امکان آزادسازی و بازجذب بسیار سریع یون‌های کلسیم را فراهم کرده و سرعت شروع انقباض را به شدت بالا می‌برد. از منظر متابولیک، این عضلات وابستگی شدیدی به مسیرهای انرژی بی‌هوازی دارند؛ بنابراین مقادیر بسیار زیادی از آنزیم‌های گلیکولیتیک در سیتوپلاسم آن‌ها یافت می‌شود تا بتوانند به سرعت از طریق گلیکولیز انرژی آزاد کنند. با این حال، به دلیل عدم نیاز مبرم به متابولیسم اکسیژن، سیستم عروقی آن‌ها محدودتر بوده و تعداد میتوکندری‌های کمتری دارند. همچنین به علت ناچیز بودن میزان میوگلوبین در این تارها، ظاهر آن‌ها در مقایسه با تارهای کند، روشن‌تر و متمایل به سفید است، به همین دلیل به آن‌ها عضلات سفید نیز گفته می‌شود. این فیبرها به سرعت انرژی خود را از دست داده و مستعد خستگی زودهنگام هستند.