اسپاسم

اسپاسم عضلانی به انقباضات ناگهانی، غیرارادی، دردناک و پایدار عضلات اسکلتی گفته می‌شود که می‌تواند ناشی از اختلالات متعددی در سطح سیستم عصبی یا محیط سلول عضلانی باشد. یکی از شایع‌ترین علل محیطی اسپاسم، پدیده خستگی عضلانی و تجمع متابولیت‌ها در پی فعالیت‌های شدید بدنی است. با کاهش ذخایر اکسیژن و ATP، پمپ‌های کلسیم در شبکه سارکوپلاسمی توانایی بازجذب سریع کلسیم را از دست می‌دهند. ماندگار شدن یون‌های کلسیم در سیتوپلاسم و در مجاورت فیلامان‌های اکتین و میوزین، فرآیند ریلکسیشن یا استراحت عضله را مختل کرده و منجر به انقباض مداوم و دردناک یا همان کرامپ عضلانی می‌شود. همچنین تجمع اسید لاکتیک و تغییرات اسیدیته، پایانه‌های عصبی درد را تحریک کرده و این وضعیت را تشدید می‌کند.از سوی دیگر، اختلالات الکترولیتی در مایع خارج سلولی نقش بسیار پررنگی در بروز اسپاسم‌های شدید یا تتانی دارند. همان‌طور که در مبحث پتانسیل عمل بررسی شد، کاهش شدید غلظت یون کلسیم در مایع خارج سلولی (هیپوکلسمی) اثر محافظتی کلسیم بر کانال‌های سدیمی را از بین می‌برد. در این حالت، کانال‌های سدیمی وابسته به ولتاژ با کوچک‌ترین تغییر پتانسیل یا حتی بدون محرک خارجی باز می‌شوند. این افزایش شدید و غیرعادی نفوذپذیری غشاء به سدیم، منجر به شلیک رگباری و خودبخودی پتانسیل‌های عمل در فیبرهای عصبی حرکتی می‌شود. این پیام‌های عصبی متوالی و سریع به عضله رسیده و فرکانس انقباضات را به حدی بالا می‌برند که عضله فرصتی برای استراحت پیدا نکرده و وارد یک انقباض کزازی پیاپی و دردناک به نام تتانی می‌شود. عوامل دیگری مثل سرمای شدید محیطی یا تحریک بیش از حد رفلکس‌های نخاعی نیز می‌توانند از طریق مسیرهای عصبی مرکزی، تونوس عضلانی را به شدت افزایش داده و باعث ایجاد اسپاسم شوند.