در هفتهٔ اول، زیگوت ضمن تقسیمهای پیاپی از لولهٔ رحمی به رحم میرسد و به بلاستوسیست تبدیل میشود. لانهگزینی از پایان همین هفته آغاز میشود. در هفتهٔ دوم، تروفوبلاست گسترش مییابد، دیسک رویانی دولایهای شکل میگیرد و حفرههای آمنیون و کیسهٔ زرده در دو سوی آن ایجاد میشوند.
زیگوت هنگام حرکت در لوله رحمی تقسیمات شکافتی پیاپی را طی میکند. تعداد سلولها افزایش مییابد، اما اندازه کلی مجموعه تا خروج از زونا پلوسیدا تقریباً ثابت میماند. فشردهشدن سلولها مورولا را میسازد و ورود مایع، حفره بلاستوسیست را ایجاد میکند.
| زمان تقریبی پس از لقاح | رویداد |
|---|---|
| روز ۱ تا ۳ | تقسیمات شکافتی و فشردهشدن |
| روز ۳ تا ۴ | تشکیل مورولا و ورود به رحم |
| روز ۴ تا ۵ | تشکیل بلاستوسیست و خروج از زونا |
| روز ۶ تا ۷ | آغاز لانهگزینی در آندومتر |
مورولا معمولاً در روز سوم تا چهارم و آغاز لانهگزینی در روز ششم تا هفتم دیده میشود.
با شروع لانهگزینی، تروفوبلاست به دو لایه تمایز مییابد. سیتوتروفوبلاست از سلولهای تکهستهای با مرز مشخص تشکیل شده و منبع سلولی لایه بیرونی است؛ سینسیتیوتروفوبلاست تودهای چندهستهای و مهاجم است که در بافت آندومتر پیشروی میکند.
| لایه | ویژگی اصلی |
|---|---|
| سیتوتروفوبلاست | سلولهای تکهستهای و دارای توان تقسیم |
| سینسیتیوتروفوبلاست | توده چندهستهای مهاجم و فاقد مرز سلولی روشن |
سینسیتیوتروفوبلاست hCG ترشح میکند. این هورمون جسم زرد را در اوایل بارداری حفظ میکند تا ترشح پروژسترون و پایداری آندومتر ادامه یابد.
توده سلولی داخلی در هفته دوم به اپیبلاست و هیپوبلاست تبدیل میشود. آمنیوبلاستها از سلولهای مجاور اپیبلاست پدید میآیند و پوشش حفره آمنیون را میسازند. هیپوبلاست در تشکیل غشای برونسلومی و پوشش کیسه زرده اولیه نقش دارد.
| ساختار | مشارکت اصلی |
|---|---|
| اپیبلاست | منشأ سه لایه زاینده و آمنیوبلاستها |
| هیپوبلاست | مشارکت در پوشش کیسه زرده |
| حفره آمنیون | در سمت پشتی اپیبلاست |
| کیسه زرده اولیه | در سمت شکمی هیپوبلاست |
آمنیوبلاستها با اپیبلاست ارتباط تکوینی دارند، نه با هیپوبلاست.
حدود روز نهم، حفرههای کوچکی در سینسیتیوتروفوبلاست ظاهر و سپس به هم متصل میشوند. در روزهای یازدهم و دوازدهم، بازشدن سینوزوئیدهای مادری در این شبکه جریان خون رحمی ـ جفتی اولیه را برقرار میکند.
مزودرم خارجرویانی در فاصله میان تروفوبلاست و پوشش آمنیون و کیسه زرده پدیدار میشود. منشأ دقیق آن در انسان کاملاً قطعی نیست و در منابع به سلولهای پیرامون کیسه زرده یا سهم احتمالی تروفوبلاست نسبت داده شده است؛ پس بهتر است آن را مشتق قطعی یک لایه خاص ندانیم.
ایجاد و بههمپیوستن فضاها در مزودرم خارجرویانی، حفره کوریونی را میسازد. این مزودرم به لایه سوماتیکِ مجاور تروفوبلاست و آمنیون و لایه اسپلنکنیکِ مجاور کیسه زرده تقسیم میشود. ساقه اتصال تنها پل مزودرمی میان رویان و کوریون باقی میماند و بعدها در بند ناف مشارکت میکند.
خون مادر در فضای بینپرزی جریان مییابد، در حالی که خون جنین در مویرگهای داخل پرزهای کوریونی باقی میماند. این دو جریان در حالت طبیعی مستقیماً با یکدیگر مخلوط نمیشوند و مواد از سد جفتی عبور میکنند.