بازگشت به کتاب

اوتیت مدیای حاد

اوتیت مدیای حاد (AOM) التهاب و عفونت گوش میانی با مدت کمتر از ۳ هفته است و بیشتر کودکان را درگیر می‌کند. شیپور استاش در کودک کوتاه‌تر، افقی‌تر و کم‌کارتر است؛ به همین دلیل پس از سرماخوردگی، ترشحات گوش میانی تخلیه نمی‌شوند و محیط مناسبی برای رشد باکتری فراهم می‌شود. پنوموکوک، هموفیلوس آنفلوانزا و موراکسلا کاتارالیس عوامل اصلی‌اند.

تشخیص

گوش‌درد حاد، تب و بی‌قراری علائم شایع‌اند، اما یافتهٔ کلیدی تشخیص در اتوسکوپی است: پردهٔ تمپان برجسته (Bulging)، کدر و پرخون همراه با مایع پشت پرده. قرمزی پرده به‌تنهایی، که با گریه هم ایجاد می‌شود، برای تشخیص کافی نیست.

اوتیت مدیای حاد: پردهٔ تمپان برجسته، کدر و پرخون
اوتیت مدیای حاد: پردهٔ تمپان برجسته، کدر و پرخون

انتظار مراقبتی یا آنتی‌بیوتیک

بسیاری از موارد اوتیت مدیای حاد خودبه‌خود بهبود می‌یابند. در کودک بدون علائم شدید، می‌توان ۴۸ تا ۷۲ ساعت با مسکن (استامینوفن یا ایبوپروفن) منتظر ماند و فقط اگر بهبود نیافت، آنتی‌بیوتیک شروع کرد. این رویکرد در کودک زیر ۲ سال با درگیری یک‌طرفه، و در کودک بالای ۲ سال با درگیری یک‌طرفه یا دوطرفه قابل انجام است.

اگر علائم شدید باشد (تب ۳۹ درجه یا بیشتر، درد متوسط تا شدید یا درد بیش از ۴۸ ساعت)، یا کودک زیر ۲ سال درگیری دوطرفه داشته باشد، آنتی‌بیوتیک از ابتدا تجویز می‌شود. داروی خط اول آموکسی‌سیلین با دوز بالا (۸۰ تا ۹۰ میلی‌گرم به ازای هر کیلوگرم در روز) است.

کودک ۵ ساله با تب ۳۸ درجه و AOM یک‌طرفهٔ بدون عارضه: ۷۲ ساعت انتظار همراه با مسکن.

آنتی‌بیوتیک مقاوم به بتالاکتاماز

هموفیلوس و موراکسلا اغلب بتالاکتاماز تولید می‌کنند و آموکسی‌سیلین را غیرفعال می‌کنند. در سه وضعیت، آموکسی‌سیلین–کلاوولانات به‌جای آموکسی‌سیلین تجویز می‌شود: مصرف آموکسی‌سیلین یا ابتلا به AOM در ۳۰ روز گذشته، شکست درمان اولیه با آموکسی‌سیلین پس از ۴۸ تا ۷۲ ساعت، و کونژنکتیویت چرکی هم‌زمان که بیشتر با هموفیلوس همراه است. کلاوولانات خودش اثر ضدباکتری قابل‌توجهی ندارد و فقط بتالاکتاماز را مهار می‌کند.

کودکی که در یک ماه گذشته AOM داشته و دوباره مبتلا شده: کوآموکسی‌کلاو.

اوتیت مدیای حاد عودکننده

اوتیت مدیای عودکننده یعنی ۳ حمله یا بیشتر در ۶ ماه، یا ۴ حمله یا بیشتر در ۱۲ ماه که دست‌کم یکی در ۶ ماه اخیر بوده است. در این کودکان، گذاشتن لولهٔ تهویه (تمپانوستومی) با تهویهٔ گوش میانی، تعداد حملات را کم می‌کند. پروفیلاکسی طولانی‌مدت با آنتی‌بیوتیک به دلیل ایجاد مقاومت دارویی دیگر توصیه نمی‌شود.

لولهٔ تهویه (تمپانوستومی) در پردهٔ تمپان
لولهٔ تهویه (تمپانوستومی) در پردهٔ تمپان

آدنوئیدکتومی بیشتر در کودکان مبتلا به اوتیت مدیا با افیوژن مزمن یا در عود پس از لوله‌گذاری اول، همراه با لولهٔ تهویه انجام می‌شود.

فلج عصب فاسیال در اوتیت مدیای حاد

در برخی افراد، پوشش استخوانی عصب فاسیال در بخش تمپانیک کانال آن ناقص است (دهیسنس). در این کودکان، التهاب گوش میانی مستقیماً به عصب می‌رسد و فلج فاسیال ایجاد می‌کند. فلج معمولاً ناقص است و با درمان مناسب طی چند هفته بهبود می‌یابد.

فلج عصب فاسیال همراه با اوتیت مدیای حاد
فلج عصب فاسیال همراه با اوتیت مدیای حاد

فلج فاسیال یعنی اوتیت مدیا دیگر بدون عارضه نیست و آنتی‌بیوتیک خوراکی کافی نیست. درمان شامل میرنگوتومی (با یا بدون لولهٔ تهویه) برای تخلیهٔ چرک و کاهش فشار، کشت ترشحات و آنتی‌بیوتیک وریدی است. اکسپلور عصب فاسیال در این مرحله لازم نیست.

اوتیت مدیای حاد با فلج فاسیال: میرنگوتومی و آنتی‌بیوتیک وریدی.