لنفوسیت‌ها پیش از مقابله با آنتی‌ژن باید در اندام‌های لنفاوی اولیه ساخته و انتخاب شوند. T cell این مسیر را در تیموس و B cell عمدتاً در مغز استخوان طی می‌کند. سلول بالغ سپس وارد اندام‌های لنفاوی ثانویه می‌شود؛ جایی که آنتی‌ژن، سلول ارائه‌کننده و لنفوسیت اختصاصی به یکدیگر می‌رسند و پاسخ تطبیقی آغاز می‌شود.
اندام‌های لنفاوی اولیه محل تکامل لنفوسیت‌ها هستند؛ T cell در تیموس و B cell عمدتاً در مغز استخوان بالغ می‌شود. اندام‌های لنفاوی ثانویه محل برخورد لنفوسیت بالغ با آنتی‌ژن و آغاز پاسخ تطبیقی‌اند.
| گروه | اندام‌ها | کارکرد اصلی |
|---|---|---|
| اولیه | تیموس و مغز استخوان | تکامل و انتخاب لنفوسیت‌ها |
| ثانویه | گره لنفاوی، طحال و بافت لنفاوی مخاطی | آغاز پاسخ ایمنی تطبیقی |
گره لنفاوی آنتی‌ژن‌های واردشده از بافت را از راه عروق لنفاوی آوران دریافت می‌کند. لنفوسیت‌های B در فولیکول‌های کورتکس و لنفوسیت‌های T در پاراکورتکس قرار دارند؛ پلاسماسل‌ها بیشتر در طناب‌های مدولاری دیده می‌شوند.
| ناحیه | جمعیت غالب |
|---|---|
| فولیکول کورتکس | B cell |
| Germinal center | B cell فعال و در حال تکثیر |
| Paracortex | T cell و وریدچه‌های HEV |
| Medullary cords | پلاسماسل |
وریدچه‌های با اندوتلیوم بلند (HEVs) در پاراکورتکس، ورود لنفوسیت‌های در گردش را از خون به گره لنفاوی تسهیل می‌کنند.
Paracortex ناحیه وابسته به T در گره لنفاوی و محل مهم HEVها است.
طحال پاسخ تطبیقی علیه آنتی‌ژن‌های موجود در خون را آغاز می‌کند. غلاف لنفاوی اطراف شریانچه (PALS) ناحیه T cell و فولیکول‌های پالپ سفید ناحیه B cell هستند؛ پالپ قرمز گلبول‌های قرمز پیر را از خون حذف می‌کند.
| ناحیه طحال | کارکرد یا جمعیت غالب |
|---|---|
| PALS | T cell |
| Follicle و Marginal zone | B cell |
| Red pulp | فیلتر خون و حذف RBC پیر |
PALS در طحال از نظر جمعیت لنفوسیتی معادل Paracortex گره لنفاوی است.
ماکروفاژهای طحال و B cellهای Marginal zone در پاکسازی میکروب‌های اپسونیزه و پاسخ به پلی‌ساکارید کپسولی نقش دارند. به همین دلیل آسپلنی یا اسپلنکتومی خطر سپسیس ناشی از باکتری‌های کپسول‌دار، به‌ویژه Streptococcus pneumoniae، Haemophilus influenzae type b و Neisseria meningitidis را افزایش می‌دهد.
پیش‌سازهای T cell از مغز استخوان وارد تیموس می‌شوند. تیموسیت ابتدا CD4 و CD8 ندارد، سپس در مرحله Double-positive هر دو مولکول را بیان می‌کند و پس از انتخاب تیموسی به T cell تک‌مثبت CD4+ یا CD8+ تبدیل می‌شود.
| مرحله | فنوتیپ شاخص |
|---|---|
| Double-negative | CD4− CD8− |
| Double-positive | CD4+ CD8+ و TCR کامل |
| Single-positive | CD4+ یا CD8+ |
انتخاب مثبت در کورتکس تیموس انجام می‌شود و تیموسیت‌هایی را حفظ می‌کند که MHC خودی را با میل کافی می‌شناسند. شناسایی MHC-I مسیر CD8 و شناسایی MHC-II مسیر CD4 را تعیین می‌کند.
انتخاب منفی عمدتاً در مدولای تیموس رخ می‌دهد. تیموسیت‌هایی که آنتی‌ژن خودی را با میل زیاد شناسایی کنند حذف می‌شوند؛ سلول‌های اپی‌تلیال مدولاری با کمک AIRE آنتی‌ژن‌های بافتی را نمایش می‌دهند.
| فرایند | محل غالب | نتیجه |
|---|---|---|
| Positive selection | کورتکس | حفظ سلول‌های دارای MHC restriction |
| Negative selection | مدولا | حذف کلون‌های شدیداً خودواکنشگر |
Positive selection در مرحله CD4+CD8+ و عمدتاً در کورتکس تیموس رخ می‌دهد.
در سندرم DiGeorge، اختلال تکامل تیموس باعث کاهش T cell می‌شود. در نتیجه نواحی وابسته به T، به‌ویژه Paracortex گره لنفاوی و PALS طحال، کم‌سلول می‌شوند؛ فولیکول‌های B cell نسبتاً حفظ می‌شوند.
