T cell برخلاف B cell آنتی‌ژن آزاد را مستقیماً نمی‌شناسد. ابتدا پروتئین آنتی‌ژنی به پپتید شکسته می‌شود و سپس همراه یک مولکول MHC در سطح سلول قرار می‌گیرد. منشأ پپتید تعیین می‌کند که مسیر MHC-I یا MHC-II فعال شود و در نتیجه CD8 یا CD4 به پاسخ فراخوانده شود.
T cell آنتی‌ژن آزاد را مستقیماً نمی‌شناسد. گیرنده TCR یک پپتید آنتی‌ژنی را همراه مولکول MHC شناسایی می‌کند؛ CD8 به MHC-I و CD4 به MHC-II محدود است.
| مسیر | منبع معمول آنتی‌ژن | T cell هدف |
|---|---|---|
| MHC-I | پروتئین سیتوزولی یا درون‌سلولی | CD8+ T cell |
| MHC-II | پروتئین خارج‌سلولی برداشت‌شده | CD4+ T cell |
MHC class I شامل HLA-A، HLA-B و HLA-C است و روی تقریباً همه سلول‌های هسته‌دار بیان می‌شود. این مولکول از یک زنجیره سنگین α و β2-microglobulin ساخته شده است؛ دومن‌های α1 و α2 شیار اتصال پپتید را می‌سازند و CD8 به α3 متصل می‌شود.
| بخش MHC-I | نقش |
|---|---|
| α1 و α2 | ساخت شیار اتصال پپتید |
| α3 | اتصال CD8 |
| β2-microglobulin | زنجیره سبک همراه |
پروتئین‌های سیتوزولی، مانند پروتئین ویروسی یا توموری، در Proteasome به پپتید تبدیل می‌شوند. ناقل TAP پپتید را به شبکه آندوپلاسمی (ER) می‌برد؛ پپتید در ER روی MHC-I بارگذاری و سپس در سطح سلول به CD8+ T cell ارائه می‌شود.
مسیر MHC-I شامل Proteasome، انتقال با TAP و بارگیری پپتید در ER است.
MHC class II شامل HLA-DP، HLA-DQ و HLA-DR است و عمدتاً روی سلول‌های ارائه‌کننده حرفه‌ای آنتی‌ژن، یعنی Dendritic cell، Macrophage و B cell، بیان می‌شود. این مسیر پپتیدهای خارج‌سلولی را به CD4+ T cell ارائه می‌کند.
آنتی‌ژن خارج‌سلولی در وزیکول‌های اسیدی تجزیه می‌شود. زنجیره ثابت (Invariant chain) در ER شیار MHC-II را می‌بندد و آن را به اندوزوم هدایت می‌کند؛ قطعه CLIP باقی می‌ماند و HLA-DM جایگزینی CLIP با پپتید آنتی‌ژنی را تسهیل می‌کند.
| مسیر | محل پردازش | محل بارگیری |
|---|---|---|
| MHC-I | Proteasome در سیتوزول | ER |
| MHC-II | اندوزوم و لیزوزوم | وزیکول اندوزومی |
Dendritic cell مؤثرترین APC برای فعال‌کردن T cell ناآزموده است. Macrophage آنتی‌ژن بلعیده‌شده را به T helper ارائه می‌کند و B cell آنتی‌ژنی را که با BCR گرفته است به T follicular helper نشان می‌دهد.
در ارائه متقاطع (Cross-presentation)، Dendritic cell یک آنتی‌ژن خارج‌سلولی را روی MHC-I ارائه می‌کند. این فرایند امکان فعال‌شدن CD8+ T cell علیه ویروس یا توموری را می‌دهد که خودِ Dendritic cell را آلوده نکرده است؛ فعال‌سازی حاصل Cross-priming نام دارد.
سلول آلوده پپتید ویروسی را روی MHC-I ارائه می‌کند و CTL پس از شناسایی آن، سلول هدف را می‌کشد. کاهش MHC-I می‌تواند فرار از CTL را آسان کند، اما با کم‌کردن سیگنال مهاری NK، پدیده Missing self را برجسته می‌سازد.
کاهش MHC-I شناسایی CTL را کم می‌کند، اما حساسیت سلول به NK را می‌تواند افزایش دهد.
