قارچها موجودات یوکاریوتیاند و از نظر ساختمان سلولی با باکتریها تفاوت دارند. غشای آنها ارگوسترول و دیوارهٔ آنها گلوکان و کیتین دارد؛ به همین دلیل داروهای ضدقارچ اهداف متفاوتی از آنتیبیوتیکها دارند. شکل رشد قارچ، مسیر ورود به بدن و وضعیت ایمنی میزبان مشخص میکند عفونت سطحی، زیرجلدی یا تهاجمی ایجاد شود.
قارچها یوکاریوتاند؛ هستهٔ غشادار، میتوکندری و ریبوزوم 80S دارند. برخلاف گیاهان کلروفیل ندارند و مواد غذایی را از محیط جذب میکنند. غشای آنها معمولاً حاوی ارگوسترول و دیوارهٔ آنها حاوی گلوکان، کیتین و مانان است.
| ساختار | جزء مهم | اهمیت دارویی |
|---|---|---|
| غشای سلولی | Ergosterol | هدف پلیانها و مسیر هدف آزولها |
| دیوارهٔ سلولی | β-glucan | هدف اکینوکاندینها |
| دیوارهٔ سلولی | Chitin | استحکام دیواره |
مخمر یا yeast معمولاً تکسلولی است و با جوانهزدن تکثیر میشود. کپک یا mold از رشتههای هیف تشکیل شده و مجموعهٔ هیفها میسلیوم نام دارد. برخی قارچها دیمورفیکاند و شکل آنها با دما یا محیط تغییر میکند.
| شکل | ویژگی |
|---|---|
| Yeast | سلول منفرد و تکثیر با جوانهزدن |
| Mold | هیف و میسلیوم؛ تولید کونیدیا یا اسپور |
| Dimorphic fungus | تغییر میان شکل کپکی و بافتی یا مخمری |
هیف ممکن است سپتومدار یا کمسپتوم باشد و الگوی انشعاب آن در افتراق قارچها کمککننده است. کونیدیا اسپور غیرجنسی آزاد است، درحالیکه اسپورانژیواسپور داخل اسپورانژیوم ساخته میشود.
آسپرژیلوس هیف سپتومدار با انشعاب زاویهحاد و Mucorales هیف پهن و کمسپتوم با انشعاب نامنظم دارند.
قارچهای دیمورفیک کلاسیک در دمای محیط به شکل کپک و در بافت یا 37°C به شکل مخمر دیده میشوند؛ Coccidioides در بافت بهجای مخمر، spherule میسازد. این تغییر شکل با بیماریزایی ارتباط دارد.
بررسی مستقیم با KOH کراتین و مواد زمینهای را حل میکند و عناصر قارچی را آشکارتر میسازد. Calcofluor white به دیواره متصل میشود و رنگآمیزیهای PAS و GMS برای بافت کاربرد دارند.
کشت روی Sabouraud dextrose agar انجام میشود، اما تفسیر باید با نوع نمونه و احتمال آلودگی همراه باشد. آنتیژن، PCR و مارکرهایی مانند β-D-glucan یا galactomannan در عفونتهای منتخب کمککنندهاند.
کشف قارچ در محل استریل ارزش بیشتری از رشد آن در نمونهای مستعد کلونیزاسیون دارد.
انتخاب داروی ضدقارچ بر اساس هدف سلولی آن انجام میشود. پلیانها و آزولها غشای حاوی ارگوسترول را هدف میگیرند، اکینوکاندینها ساخت گلوکان دیواره را مهار میکنند و چند گروه دیگر بر ساخت اسید نوکلئیک یا تقسیم سلولی اثر دارند.
| گروه | هدف یا مکانیسم | نمونه |
|---|---|---|
| Polyene | اتصال به ارگوسترول و ایجاد منفذ | Amphotericin B و nystatin |
| Azole | مهار 14α-demethylase و ساخت ارگوسترول | Fluconazole و voriconazole |
| Echinocandin | مهار β-1,3-D-glucan synthase | Caspofungin و micafungin |
| Allylamine | مهار squalene epoxidase | Terbinafine |
| Antimetabolite | اختلال ساخت DNA و RNA | Flucytosine |
| Griseofulvin | اختلال میکروتوبول و میتوز | درماتوفیتها |
در دستگاه کونیدیزایی Penicillium، شاخههایی به نام metula میتوانند phialideها را حمل کنند و کونیدیا از phialide ساخته میشود. آرایش کلی معمولاً نمای برسمانند دارد.