همهٔ تک‌یاخته‌هایی که در دهان یا روده دیده می‌شوند بیماری‌زا نیستند. بعضی گونه‌ها همسفره‌اند و یافتن آن‌ها بیشتر نشان‌دهندهٔ تماس مدفوعی–دهانی یا بهداشت نامناسب است. برای تفسیر نمونه باید شکل انگل، محل حضور و توان واقعی آن برای تهاجم به بافت در کنار علائم بیمار بررسی شود.
Entamoeba gingivalis و Trichomonas tenax دو تک‌یاختهٔ حفرهٔ دهان هستند. هر دو فقط فرم Trophozoite دارند و مرحلهٔ کیستی برای آن‌ها شناخته نشده است.
| تک‌یاخته | گروه | محل شایع | مرحلهٔ کیستی |
|---|---|---|---|
| Entamoeba gingivalis | آمیب | شیار لثه و پاکت پریودنتال | ندارد |
| Trichomonas tenax | تاژک‌دار | پلاک دندانی، شیار لثه و کریپت لوزه | ندارد |
این آمیب در شیار لثه و پاکت‌های پریودنتال دیده می‌شود و شیوع آن با بهداشت نامناسب دهان و بیماری پریودنتال افزایش می‌یابد. وجود انگل با بیماری پریودنتال ارتباط دارد، اما به‌تنهایی علت قطعی بیماری محسوب نمی‌شود.
در سیتوپلاسم تروفوزوئیت ممکن است باکتری، بقایای سلولی و لکوسیت‌های بلعیده‌شده دیده شود. نمونه از مواد پاکت پریودنتال یا رسوبات دهانی تهیه می‌شود.
وجود لکوسیت‌های بلعیده‌شده در یک آمیب دهانی به نفع Entamoeba gingivalis است.
Trichomonas tenax یک تاژک‌دار دهانی است که در پلاک دندانی، شیار لثه و گاهی کریپت‌های لوزه یافت می‌شود. انتقال آن به تماس مستقیم با بزاق یا وسایل آلوده وابسته است؛ زیرا فرم مقاوم کیستی ندارد.
Trichomonas tenax تاژک‌دار دهانی است و فقط به شکل Trophozoite دیده می‌شود.
برخی تک‌یاخته‌ها بدون ایجاد بیماری مشخص در رودهٔ بزرگ زندگی می‌کنند. مشاهدهٔ آن‌ها در مدفوع بیشتر نشانهٔ تماس مدفوعی–دهانی است و نباید به‌طور خودکار علت اسهال تلقی شود.
| تک‌یاخته | گروه | اهمیت بالینی |
|---|---|---|
| Entamoeba coli | آمیب | همسفره و غیربیماری‌زا |
| Entamoeba hartmanni | آمیب | همسفره و شبیه E. histolytica کوچک |
| Endolimax nana | آمیب | همسفره و غیربیماری‌زا |
| Iodamoeba bütschlii | آمیب | همسفره و غیربیماری‌زا |
| Chilomastix mesnili | تاژک‌دار | همسفره و غیربیماری‌زا |
| Pentatrichomonas hominis | تاژک‌دار | همسفره و فاقد Cyst |
یافتن یک همسفره در بیمار مبتلا به اسهال، اندیکاسیون درمان ضدانگلی ایجاد نمی‌کند. در این حالت باید علت‌های بیماری‌زای عفونی و غیرعفونی بررسی شوند.
Entamoeba coli و Entamoeba hartmanni همسفره‌اند و به‌تنهایی نیاز به درمان ندارند.
